Torre de los Horcados Rojos e Picos de Santa Ana, Fuente Dé (Picos de Europa), agosto de 2014.

Moi probablemente a zona de Picos de Europa con maior número de vías de escalada abertas sexa a de Fuente Dé e Áliva, sen dúbida grazas a que tamén é a de máis fácil acceso. O Peña Vieja e a Torre de los Horcados Rojos son as montañas máis senlleiras deste sector así que eran os lóxicos obxectivos das nosas ambicións. :-)

Fai unha chea de anos -tantos, que nin me lembro- Miguelito e eu botaramos uns días facendo unhas travesías por Picos de Europa, e empezaramos precisamente dende Fuente Dé; dende entón coido que non volvín pasar por aí, e moito menos escalar algunha das súas paredes, así que recopilei uns cantos croquis de vías “asequibles” e saímos cara aló, Mundi e eu, con intención de aproveitar un par de días que se prevían de bo tempo.

Pretendíamos acampar nos verdes pastos de Áliva, onde se atopa a única fonte que sabíamos localizar, El Resalao, pero dado que non está permitida a acampada, teríamos que monta-la tenda ó solpor e volver a desmontala ó amencer. Moi preto desta fonte e, ós pés do Espolón de los Franceses, na cara sudeste do Peña Vieja, hai unha zona habitualmente utilizada para vivaquear así que ese foi o lugar escollido como campo base das nosas actividades; e dado que está a apenas 15 minutos do Hotel de Áliva, tamén dispuñamos dun bar no que alternar con xente máis refinada ca nós ;-)

Dende Fuente Dé pódese subir utilizando El Cable, un teleférico que en menos de 5 minutos salva máis de 700 m. de desnivel, ou optar por subir a pé, nunha hora e media aproximadamente, utilizando a Canal de la Jenduda (opción pouco recomendable porque uns desprendementos romperon as clavixas que facilitaban o paso por unha zona difícil e dixéronnos que a ruta está bastante descomposta e perigosa) ou  polo camiño de El Hachero (actualmente en bo estado porque por el celébrase unha carreira de montaña: Km vertical Fuente Dé).

Dende a estación superior do teleférico un bo camiño  leva ó lugar escollido para vivaquear xunto á fonte anteriormente citada; dende aquí ata o desvío da Canalona chégase en pouco máis dunha hora, e se o noso destino é a base de Horcados Rojos basta con, aproximadamente, un cuarto de hora máis.

 

Sur clásica pola Variante Régil, Horcados Rojos,  (MD, V+, 400 m.).

sur_clasica_HorcadosRojos

A primeira vía que quería tentar era esta clásica na Torre de los Horcados Rojos, pero polo que lera pensei que sería máis interesante realiza-la primeira parte da escalada pola variante Régil que lle engade un pouco máis de dificultade ó percorrido ó ascender por unha “atractiva” cheminea… -craso erro: o grao das chemineas resulta bastante enganoso para aqueles que non están acostumados a este tipo de escalada-

O caso é que aínda no 1º longo da cheminea da Variante cheguei ata un cravo que non sei se protexía o paso pola placa da dereita, ou o avance pola fenda da esquerda… Por riba miña só acertei a ver un gordo cordino a uns 6 ou 7 m. da miña posición, pero bastante no interior da ancha cheminea, así que non sabía se unha vez superado o cravo tería algún seguro intermedio antes. Pola cheminea non me atrevía a continuar desconfiando das miñas forzas para aguantarme en X ou, mesmo con empotre de corpo, e pola placa tampouco tiña valor de abondo para arriscarme a levantarme un metro máis aproveitando un “decente” agarre de dedos ó que chegaba. Pensei incluso se non habería que entrar completamente no interior da fenda-cheminea, un pouco máis abaixo, para subir totalmente por dentro, pero nese caso este cravo do que agora penduraba non tería sentido, ¿non?…

Logo duns minutos de cavilacións e “sube-baixa” do cravo decidín rendirme e baixarme del ata a reunión onde Mundi me aseguraba -xa viremos a tentalo cando nos sintamos máis seguros… ou máis fortes… ou… cando toque ;-) -

Un par de rápeles pola vía, deixáronnos de novo ó seu pé, filosofando sobre se isto supuña un fracaso, unha lección, ou que aprendizaxe poderíamos obter para xustificar que ¡acababamos de retirarnos dun longo de IV+! ;-(

1ª ascensión:

A Sur Clásica foi ascendida por Ángel Landa, Jose María Régil e Pedro Udaondo o 27 de setembro de 1958 e Variante Régil abrírona Carlos García e Jose María Régil o 30 de xuño de 1962.

Comentarios:

O pilar central da lugar a ambas variantes que se unen logo duns 4 ou 5 primeiros longos sobre o seu ombreiro superior. A vía clásica supera o espolón pola esquerda, namentres que pola máis difícil cheminea do lado dereito vai a variante Régil.

Hai un par de vivacs na base da parede pero hai que ter en conta a falta de auga -supoño que os que vivaquean derretiran neve dalgún dos últimos restos de neveiros próximos.

Percorrido e dificultade:

III, IV, III+, IV+ e V-. Dende o ombreiro continúa pola Sur Clásica en 5 ou 6 longos máis de V+, IV, 6a, IV, IV+ e III+.

O espolón coas dúas posibilidades de inicio da ascensión está enfronte da Cabaña Verónica e a medida que un se achega dende o camiño que ven da Vueltona, pódese observar a cheminea da Variante Régil.

Data:

24/08/2014.

Cordada:

Mundi e eu.

Lonxitude/Desnivel:

400 m. 10 ou 11 longos.

Descenso:

A vía remata a poucos metros á esquerda do cume da Torre de Horcados Rojos, facéndose a última reunión nalgún bloque da aresta ó remate dunha canle que se vai abrindo. Apenas 20 metros andando restan para acada-lo cume e logo hai que volver cara ó Oeste sobre os propios pasos para continua-lo descenso -fácil e marcado, aínda que por terreo de grava e terra- pola ruta Normal ata acada-lo Collado de Horcados Rojos.

Material necesario:

2 cordas de uso en doble (60 m. c/u), unhas quince cintas exprés, un xogo de friends e outro de empotradores.

Croquis e descrición:

 

Espolón Rojizo, Picos de Santa Ana (AD, V-, 190 m.).

aproximación Picos de Santa AnaLogo da decepción que supuxo a imprevista retirada do día anterior, decidimos buscar un obxectivo ben sinxelo para non marcharnos a casa sen ningunha trepada completada :-) , así que escollimos esta fácil vía nos Picos de Santa Ana, que nalgúns sitios aparece como Espolón Rojo, en vez de Espolón Rojizo.

Pero así como a escalada en si non ofrece dificultades, o seu achegamento e retorno convertiuse en toda unha ruta de montañismo que en si mesmo xa supuña unha completa actividade. O noso descoñecemento do itinerario xogounos unha mala pasada ó acada-lo Collado de la Canalona, xa que dende aí simplemente resta arrodear cara á esquerda un curto tramo de -calculo- uns 15 minutiños, para acada-lo Collado de Santa Ana, dende onde só nos quedaría baixar por unha marcada senda para situarse baixo o característico espolón (ollo con non equivocarse, porque antes pásase por outro espolón coa mesma característica cor). Pero nós empezamos a baixar unha vez saímos da Canalona pensando que tiñamos que arrodear as paredes que apareceron á nosa esquerda (que en realidade eran dos Tiros Navarro) e pasamos ó Jou del Infanzón e, dende aí, remontamos pola Horcada del Infanzon, dende onde por fin vimos os característicos Picos de Santa Ana e conseguimos ubicarnos. Así, unha aproximación que debera de levarnos un par de horas e media dende o noso vivac en Áliva, supúxonos cáseque o dobre… E se a iso lle sumamos as dúas horas e media que logo da escalada da vía -e de aproveitar para subir tamén ó cume oriental-, nos levou volver pola Canal del Vidrio (descenso nada recomendable polo perigoso dalgúns tramos: esvaradizos, con rochas soltas e rotas,…) cargados nos arneses con todo o material de escalada… -pois iso, que fixemos unha pateada con máis desnivel que algunha etapa ciclista de montaña-. :-D

1ª ascensión:

O 7 de outubro de 1965, por Ángel Benito, Rafael Fernández e Pedro Udaondo.

Comentarios:

Escalada fácil de percorrido evidente xa que discurre pola evidente franxa colorada do espolón. Na parte central, dende a reunión do 2º nicho a vía presenta dúas variantes que logo dun par de longos volven a xuntarse.

Na senda que vai do Collado de la Canalona ó de Santa Ana, hai un manantial de auga ben marcado cunhas pequenas pedras, que debe proceder do desxeo dun neveiro situado uns 100 m. por riba.

Percorrido e dificultade:

santana-espolonrojoIV, III+, IV+ (pola variante da esquerda) ou V (pola variante da dereita), III+ e II.

O comezo da vía é unha fácil trepada (II) ata uns metros por embaixo dun primeiro visible resalte.

L1, IV, 50m.

A escalada propiamente dita comeza superando ese primeiro resalte e logo sigue por terreo máis fácil ata unha terraza baixo un novo resalte no que se monta reunión aproveitando un cordino nunha fina ponte de rocha.

L2, III+, 45 m.

Supérase facilmente o resalte e continúase polo filo do espolón ata un gran nicho onde montar reunión nun cordino nunha ponte de rocha polo lado esquerdo, ou noutra ponte de rocha no extremo dereito desa mesma terraza.

L3, IV+/V, 50m.

Das dúas variantes, a opción orixinal sae á esquerda do nicho cun paso aéreo de IV+ e logo continúa polo diedro, pero nós saímos pola dereita para seguir por un muro vertical (IV+/V) onde algúns cravos guiaránnos. A reunión montámolo aproveitando un cravo con argolla máis gordo do normal, nunha pequena repisa desque un podíase asomar e observa-la canle que discurría á esquerda da ruta que nos seguíamos.

L4, III+, 45 m.

Continuamos recto polo hombreiro á dereita da canle antes citada ata montar reunión onde remata o espolón.

L5, II, 30 m.

O último tramo é unha fácil trepada que nos deixa ó lado do cume.

Data:

25/08/2014.

Cordada:

Mundi e eu.

Lonxitude/Desnivel:

190 m. 5 longos.

Descenso:

Para baixar débense descender uns poucos pasos cara ó Este (de fronte ó cume Oriental) e torcer cara á esquerda por unha vira que nuns 10 m. lévanos ata un cordino nunha ponte de rocha desque o facer un rápel duns 35 m. que nos deixa nun terreo máis fácil polo que proseguir camiñando. Tamén pódese destrepar ata este punto en lugar de face-lo rápel, pero ó principio hai un tramo por placas sen agarres polo que eu non me atrevín a pasar…

Logo séguese destrepando diagonalmente por terreo pedregoso ata o Collado de Santa Ana.

Material necesario:

2 cordas de uso en doble (60 m. c/u), unhas quince cintas exprés, un xogo de friends e outro de empotradores.

Croquis e descrición:

 

Riglos (Huesca), 6 e 7 de agosto de 2014.

Riglos é un deses lugares imprescindibles na escalada. A imaxe -na distancia- desas chamativas paredes avermelladas e -xa ó seu carón- dos seus característicos bolos, actúan como irresistibles requirimentos para aventurarse polas súas -aparentemente- descompostas rutas.

Na miña mente pululaban, ademais de relatos de amigos que contaban o agotadora que resultaba a escalada das súas desplomadas vías, as fotos do famoso só integral de Carlos García na Fiesta del Bíceps xa fai máis de 20 anos; a conxunción de todo elo intimidábame e atraíame a partes desiguais. ;-)

O caso é que de regreso de Ordesa, achegámonos a Huesca invitados por Xosé para que nos fixese de cicerone por eses mallos, e poder así comprobar in situ a composición dese sospeitoso conglomerado. Pero resultou que o “probiño” do Xosé andaba “ciaticoso” así que só puido vir un día a levarnos polo Puro e logo tivo que paga-las consecuencias de facerno-lo favor… Afortunadamente, tamén nos presentou a todo un personaxe, ó Josele, un vallecano de pura raza co que, ademais de escalar, botamos unhas boas risadas e tomou o relevo do Xosé.

En canto ó pequeno pobo de Riglos, ademais do encanto do lugar no que se atopa, bótase de menos algún bar onde che atendan con máis dilixencia da que o fan no único que hai, Bar Restaurante El Puro. Tamén pódese tomar algo no Refugio de Riglos, que dispón de aloxamento, ou nunha pequena tenda situada xusto diante do aparcadoiro. Polo demais, conta cunha fonte nunha das súas empinadas rúas, e na terraza do bar (foi instalada nese patio polo seu propietario precisamente para que a puidesen usa-los/as escaladores/as, pero parece que ós que actualmente rexentan o bar non lles fai moita graza…), e un aparcadoiro público. Na próxima localidade de Ayerbe hai bares, panaderías, tendas,… e incluso un camping.

Croquis:

Normal do Puro pola Entrada Directa, 6b (V/A0), 250 m.

En verán hai que madrugar para escapar do sol, xa que non hai moitas vías á sombra. Pero esta ten unha orientación axeitada para evita-lo afogo da calor xa que, fanse dous longos pola cara SE, logo outro par deles en sombra polo interior da cheminea e os dous últimos pola cara SO.

1ª ascensión:

A Normal do Puro foi escalada por primeira vez do 12 ó 14 de xullo de 1953 por, Manuel Bescós, Alberto Rabadá e Ángel López Martínez “Cintero”.

Comentarios:

A Normal do Puro é unha das vías equipadas para deportiva máis repetidas de Riglos e iso nótase no esvaradizo das súas presas. Ademais, hai que ter en conta a posible “masificación” que se pode dar na reunión anterior á cova do Puro, xa que aí conflúen máis de media ducia de vías, e é lugar de paso nos rápeles de descenso. A vía soe facerse en 7 longos nun percorrido bastante evidente e variado (chemineas, resaltes, desplomes, tramos máis fáciles, presas bastante pulidas,…).

Percorrido e dificultade:
A entrada clásica orixinal ía algo máis á dereita da Cueva Cirila cun par de longos en diagonal de dereita á esquerda ata xuntarse coa fenda por onde continuaba. Na actualidade non se soen facer eses dous longos, senón que faise unha entrada directa que nun só longo xa conecta co que sería o 3º longo orixinal. Non teño moi claro quen foi o 1º ascensionista da entrada directa pero coido que deberon de ser Alberto Rabadá e Ernesto Navarro o 10 de xullo de 1960, durante a apertura da Norte Directa.

L1. V+, 25m. No lado esquerdo da chamada Cueva Cirila iníciase a escalada por unha evidente rectilínea fenda-diedro. A reunión consiste nunha cadea con anela para rapelar que une dous parabolts, xunto a unha vella sirga de cable.

L2. V+, 30m. Séguese recto pola gran mesma fenda ata unha cómoda repisa.

L3. IV, 15m. En canto se supera o primeiro resalte xa se continua un pouco en travesía cara á dereita ata unha gran terraza na que a reunión está á esquerda da cova de entrada á cheminea formada polo oco entre o Puro e o Mallo Pisón.

L4. 6a+/A0, 20m. Un duro desplome enriba da cova da paso á fresca cheminea pola que seguir ata atopar unha nova reunión.

L5. IV+, 40m. Continúase cara arriba puidendo facer reunión perto do fin da cheminea, nun lugar onde só quedan uns metros de fácil trepada ou continuar ata remata-la cheminea e saír á outra vertente, onde atópase a reunión embaixo dunha pedra triangular empotrada en ameazador equilibrio.

L6. 6a, 40m. Séguense as chapas buscando o percorrido máis fácil superando un par de panzas e pásase unha reunión intermedia ata embaixo do resalte do paso de 6b do seguinte longo.

L7. 6b, 20m. O paso máis difícil consiste en supera-la panza do comezo do longo e pódese “acerar”.

Data:
06/08/2014.

Cordada:

Xosé e Beni, e Josele e eu.

Lonxitude/Desnivel:

250 m. 7 longos.

Descenso:

A reunión do cume foi substituída non fai moito por unha nova instalación cunha longa cadea que facilita rapelar tanto pola súa cara SO como polo oco entre o Puro e o Mallo Pisón. Con dúas cordas de 60 m. pódese baixar en 4 rápeles. Nós escalamos cunha soa corda de deportiva, pero á hora de rapelar xuntámonos as dúas cordadas para baixar todos usando as dúas cordas.

O primeiro rápel faise dende unha instalación situada uns 5 m por embaixo do cume, polo lado do oco entre o Puro e o Mallo Pisón. Nós destrepamos un pouco con coidado polo lado contrario polo que acadamo-lo cume e logo atravesamos á esquerda ata chegar ó tinglado. O segundo rápel fixémolo dende a reunión do interior da cheminea que está a uns 15 m. do remate desta. Unha vez situados na ampla terraza da cova por embaixo da cheminea, utilizamo-lo cable-pasamáns para situarnos nas dúas anelas para rapelar instaladas xunto ó seu extremo e, dende aí, acada-la última reunión situada xunto a un resalte. E cun cuarto e último rápel, chégase a pé de vía, practicamente ó lado de por onde comezaramo-la vía. Estes dous últimos rápeles van en paralelo e á dereita da fenda pola que discurrían os dous primeiros longos.

Material necesario:
1 corda de deportiva (70 m.) e unha ducia de cintas exprés.

Croquis:

 

Mosquitos, La Visera (V+/6a, 170 m.).

Neste caso madrugamos para evita-la calor do mediodía coa intención de decidir sobre a marcha se rematariamo-la escalada polo rápel do Trono, ou se nos atreveríamos a tentar continuar polos longos que conducen ó cume. Lamentablemente, outra cordada estaba xa preparándose a pé de vía cando chegamos e, o seu lento ritmo -por unha vez non fun eu o factor limitante ;-) – non nos deu máis opción que saír polo rápel do Trono para evita-los calores do mediodía…

1ª ascensión:

27 de xuño de 1976, por Javier Oliván “El Flaco” e Antonio Sánchez “El Moskito”.

Con posterioridade, os aperturistas abriron os longos superiores que permitían culmina-la vía pola cima, en vez de utiliza-lo descenso dende o Trono., con tres longos máis que incrementan a dificultade  ata o 6b e a lonxitude ata os 250 m.

Comentarios:

En verán, hai que ter moi en conta que cando da o sol, a calor faise insoportable na parede: hai que madrugar!.

Percorrido e dificultade:

A vía comeza onde nacen os dous visibles diedros (o da esquerda é o inicio da Fiesta del Bíceps) algo a esquerda do diedro central que percorre a parede e que faise máis visible máis arriba.

L1. V, 40 m. O primeiro seguro da vía é un cordino nunha ponte de rocha a uns 8 m. do chan e logo xa aparecen as chapas, que van guiando a escalada con tendencia á dereita ata acada-lo diedro polo que prosegue.

L2. V+, 30 m. Dende a reunión pódese seguir recto pola dificilísima Directa, pero a nosa vía continúa pola fenda-diedro da dereita ata unha cómoda repisa, na base onde o diedro faise algo máis tumbado.

L3. IV, 30 m. Un novo tramo máis fácil por diedro, sitúanos nunha ampla repisa cunha primeira reunión na que xa é posible remata-lo longo, ou pódese continuar uns 10 m. máis en lixeira travesía ascendente, ata outra próxima reunión situada na base do seguinte diedro.

L4. V+, 35 m. Percórrese a repisa cara á dereita para ascender pola nova fenda-diedro ata acadar unha nova repisa.

L5. 6a, 30 m. Séguese por unha fenda ata o comezo dunha travesía ascendente cara á dereita, duns 8-10 m., que nos leva ó Trono.

Data:
07/08/2014.

Cordada:

Josele e eu.

Lonxitude/Desnivel:

170 m. 5 longos ata o Trono e logo un rápel, e unha travesía de IV. Dende o Trono, pódense facer tres longos máis (dificultade máxima de 6b) para saír polo cume.

Descenso:
Dende a reunión do Trono, un rápel de apenas 8-10 m. cun pequeno péndulo ata unha reunión de parabolts á dereita que nos sitúa nunha vira. Dende aí hai que facer unha travesía de IV, ata pasar á seguinte parede (15 ou 20m.), dende onde xa é posible, continuar trepando por onde se vexa máis fácil ata acada-la senda marcada con fitos que ven do cume. Proséguese ata unha golada que da paso a un circo desde o que pódese ver algún tramo da senda que vai descendendo ata a base das paredes.

Material necesario:
1 corda de deportiva (70 m.) e unha ducia de cintas exprés.

Croquis:

Ordesa (Pireneos aragoneses), xullo e agosto de 2014.

O Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdido é o segundo máis antigo de España, e foi recoñecido como tal en agosto de 1918, poucas semanas despois do de Picos de Europa (en realidade foi o primeiro proposto, pero daquela o responsable político disto era Pedro Pidal, o marqués de Villaviciosa que xunto ó Cainejo acadou o cume do Urriellu por primeira vez, e dado que por riba de todo era un orgulloso asturiano manobrou para adiantar no tempo a declaración dun Parque sobre outro). En todo caso, o feito de que xa se admirasen os seus valores dende esa primeira época, pódenos dar unha idea do interese natural e paisaxístico deste lugar que, por ende, foi declarado Patrimonio Mundial da Unesco en 1997.

Torla é a vila na que decidimos afincarnos durante a nosa visita a estes lares, acampando no Camping Río Ara, que se atopa a apenas 10 minutos de camiñada por unha senda que o une co casco urbano. Hai, outros dous campings máis de camiño ó val de Ordesa, pero este é o que se atopa máis perto da vila. O turismo é, claramente, o principal sustento económico desta fermosa poboación que conta con múltiples aloxamentos (hotel, hostais, vivendas rurais, albergues,…), bares, restaurantes, un par de tendas de material deportivo e de montaña, varios comercios de venta de souvenirs, carnizaría, un par de tendas de alimentación (ou de calquera outra cousa…), farmacia, un par de caixeiros, oficina de información turística, guías de montaña,…

Da nosa experiencia, recomendaríamos pasarse a xantar (cáseque tódolos locais de restauración ofrecen un menú de 15€) polo refuxio-bar-restaurante L´Atalaya que conta, ademais de cun moi amable e afable propietario, con habitacións e zona albergue (12€/noite, 15€ se se inclúe o almorzo e 28€ en réxime de media pensión); a opción máis barata para comer algo é a Pizzería Santa Elena; e é moi interesante visita-la exposición permanente do Centro de Visitantes do Parque, que está ubicado en Torla, xunto ó aparcadoiro onde se collen os autobuses para o val de Ordesa.

Pola contra, podedes evitar coller un polo ó “Estilo Agustín” para levar por 10€ no Bar Restaurante El Taillón, porque veredes que non se parece nin remotamente ó da fotografía no que se anuncia; e, dende logo, salvo que non vos importe que vos dean unha táboa de embutidos de supermercado en lugar dos artesanais prometidos, non pasedes polo Bar El Rebeco, onde unha vez esgotados estes últimos non terán ningún reparo en substituílos polos primeiros, pero iso si, pagarédelos  ó mesmo prezo de delicatessen

En canto ós vehículos, hai que ter en conta que non se permite o seu uso para acceder á Pradera de Ordesa durante os meses do verán e na Semana Santa, debendo de utilizarse un servizo de transporte público de autobuses que saen dende Torla (3€ a ida ou a volta e 4´5€ ida e volta). Os vehículos poden estacionarse nun gran aparcadoiro que hai na entrada de Torla. ¡Atención ós horarios (en verán o primeiro bus sube ás 6 da mañá e regresa ás 22h., e pasan cun intervalo de 15´ a partir das 8 da mañá) e ós que queiran colle-lo dende os campings que hai xunto á estrada, porque o billete (de subida) hai que mercalo no posto que teñen en Torla xunto ó aparcadoiro e Centro de Visitantes (xa vimos a un grupo ás 6 da mañá que tiveron que colle-lo coche e baixar fostiados a merca-los billetes a Torla, namentres o autobús esperaba por eles na entrada do camping Ordesa)!

A escalada.

Xa estivera polo val de Ordesa alomenos noutro par de ocasións, pero nunca escalara en rocha nel, así que desta volta achegábame coa intención de facer algunha vía nas impresionantes paredes do Gallinero e arredores -¡inocente de min!- :-)

Con tantas vías abertas nestas inmensas murallas, supuña que só tería que escoller un par delas de entre as moitas posibilidades que seguro habería, pero en canto empecei a buscar xa me decatei que non tería tantas opcións dentro do meu grao (por debaixo do 6b). De feito eu traía en mente un par delas no mítico Tozal del Mallo e ó poñerme a indagar con algo máis de profundidade, non atopei candidatas máis asequibles, así que fácil, o que se di fácil, non había nada…

Hai unha boa guía bilingüe (español e francés) de vías de escalada en Ordesa, basicamente de croquis, publicada no 2011, da que sinalaría que, ó meu modesto entender, paréceme que ben poderían darlle medio grao máis ós valores que asignan ós longos (os V+ para min eran 6a e os 6a podían ser 6a+ tranquilamente): Escaladas en Ordesa, de Christian Ravier e Rémi Thivel, editada por Pin à Crochets.

Unha vez escollidos os obxectivos, antes de nada hai que recoñece-lo terreo -a min gústame tantea-la rocha e coñece-las rutas de acceso e descenso-, así que achegámonos un día ó Tozal para exploralo e contemplar de preto o aspecto da parede. A cara Sur, vista dende a súa base é un caos vertical de bloques e fendas que conforman unha superficie poliédrica e policromática que desacouga… A vía elixida foi a Ravier, a clásica máis frecuentada por se-la máis asequible da cara Sur, así que logo de escudriña-lo posible itinerario decidimos tomarnos un día de descanso (que tiveron que ser máis por mor das choivas) para ir coas nosas forzas intactas.

Compre dicir que a escalada é bastante esixente tanto física como psicoloxicamente, xa que constantemente hai que ir superando un resalte tras outro (non o parece, pero a parede desploma, como comprobamos cando rapelamos por ela…), a rocha non sempre é boa, a sensación de verticalidade é constante dende o 3º longo, e, ademais, o itinerario non é moi evidente, aínda que nalgún longo hai bastantes vellos cravos. Pero todo isto aprendémolo, xa na vía… :-)

Cara Sur do Tozal del Mallo, vía Ravier, MD, 350 m, 6a+ (V+ obrigado).

Collemo-lo primeiro autobús á Pradera de Ordesa, ás 6 da mañá, e nel xa coincidimos cunha cordada de 3 mozos que tamén ían co mesmo obxectivo. Logo, a camiñada ata a base da vía levounos algo máis de hora e media, atopándonos na cabana que hai preto do cruce coa Faja Racón, cun trío de franceses que pernoctaran pensando en ser así os primeiros en meterse na vía, pero que confiáronse de máis e aínda estaban almorzando cando pasamos por xunto eles.

O caso é que cando chegamos a pé de vía, os do autobús xa ían por diante nosa, e o trío francés (non pensedes mal…) pisábano-los talóns. A primeira cordada estaba fora da nosa vista, iniciando o 1º longo por onde, posteriormente comprobamos, debe de i-la ruta, xa que nós optamos por empeza-la escalada moi á dereita, xusto onde se une o característico contraforte coa parede do Tozal.

No noso caso a trepada deste longo repartíase entre escalóns de bloques e arbustos e pasaba xunto a un piñeiro que tiña algún vello cordino ó redor do seu tronco. Estiramo-la tirada ata remonta-lo espolón onde xa perdía verticalidade e montamo-la reunión con friends aproveitando uns bloques fisurados entre a maleza. Este longo rondaría os 50 m de III/IV.

Pola contra, os franceses optaron por irse máis á esquerda e subir por onde o fixo a cordada que nos precedía, nun tramo escalonado de arbustos e bloques, duns 30 m. que empeza xunto a un piñeiro na base dunha canle e que remata xusto ó acada-lo ombreiro do contraforte por riba dunha maraña de cordinos que permiten rapelar este longo en caso necesario.

O seguinte longo, tanto para nós como para as outras cordadas, consistía en ascender camiñando por entre matos de arbustos “pinchudos” de flores amarelas (chámanlles Erizón) ata acada-la base da parede, practicamente na vertical da evidente famosa cheminea “lavada” do 5º longo. Neste caso a reunión montámolo nun spit reforzable nunha fenda próxima. Ata aquí chegamos sen calzarno-los pés de gato, xa que con tanto arbusto, era preferible o calzado normal.

Neste punto, apareceu un guía (seica debía ser Rémi Thivel, o coautor da guía Escaladas en Ordesa) seguido por dous clientes, que nun longo en ensamble saltouse a R1 dos cordinos sobre o contraforte, ascendeu a pendente deste, e superou a R2 na que eu estaba, pasando bastante á dereita da miña posición, e ascendendo de forma directa xa pola parede para montar a súa primeira reunión máis arriba ca nós. Namentres, a outra cordada que ía por diante nosa, montou a súa R3, demasiado á esquerda o que a obrigou logo a facer un longo con algo de travesía para volver a situarse na vía e facilitou ó guía que nos adiantase limpamente ás 3 cordadas. :-)

No 3º longo -xa con gatos- empezamo-la escalada en rocha propiamente dita e aproveitamo-lo paso do guía e dos seus clientes para monta-la nosa R3 no mesmo lugar ca eles, nunha repisa cun par de cravos baixo uns bloques ó pé dun diedro (en realidade, montamos primeiro a reunión aproveitando un par de cravos e cordinos algo máis abaixo, ata que liberaron o sitio e entón cambiámonos), e observar como superaban a famosa cheminea esvaradía que nos esperaba algo máis arriba. Eles empalmaron os dous seguintes longos (o L4 e o L5), pero nós, escalamo-lo 4º longo ata que atopamos unha reunión conformada por un spit novo unido a un par de cravos por un cordino, algo máis abaixo da cheminea da seguinte tirada.

O 5º longo é o da famosa cheminea que aínda que difícil polo pulida e esvaradía das súas paredes, pódese acerar bastante ben aproveitando os cravos e cordinos que protexen os seus 4 ou 5 metros de percorrido. Inmediatamente tra-la súa superación, móntase a reunión sobre ela nun par de cravos situados un enriba doutro e reforzables cun terceiro dunha fenda algo á súa esquerda.

No seguinte longo a parede xa se amosa máis vertical e a escalada gaña en ambiente e dificultade, montándose a reunión en 3 cravos sobre un alto bloque prominente culminado cunha pequena repisa na que apenas cabiamo-los dous. Este peculiar púlpito é inconfundible unha vez que se chega a el, xa que está unido á parede pola súa base, pero logo elévase uns 2 metros totalmente separado da mesma por un oco duns 25 cm -que resultou providencial cando máis tarde volvemos a pasar por el ó rapelar-, conformado un pequeno obelisco.

O 7º longo resulta algo confuso, pese ó gran número de cravos que se atopan, xa que zigzaguea bastante e os resaltes non permiten ter unha perspectiva do percorrido. Neste longo, unha mala xestión dos seguros polos que pasei as cordas fíxome pasar apuros, xa que chegou un intre en que o rozamento das mesmas non me permitía progresar con normalidade. Para máis INRI, aínda que a distancia non era moita, Beni e eu non podíamos entendernos por moito que gritaramos; tanto foi así que incluso nin se decatou cando sufrín unha caída de 2 ou 3 metros na que quedei sentado sobre unha repisa e tras recuperarme do susto e comprobar que -incriblemente- non sufrira ningún dano relevante, lle berrei unhas cantas lindezas por non terme freado ;-) -logo díxome que ela simplemente notou un leve tirón na corda e que pensou que era unha petición de corda normal.

Seguín avanzando uns metros máis ata que o roce da corda me fixo imposible a progresión e montei a reunión en 2 cravos reforzables noutra fenda paralela, sobre unha repisa facilmente identificable por un característico gran bloque lazable, co volume dun baúl, situado no lado esquerdo da nosa posición. Neste punto -calculo agora que- aínda debían de faltar uns 10 m ata a reunión sinalada nos croquis para este longo.

Beni reuniuse comigo con moito esforzo e díxome que xa non podía máis e que tiñamos que baixarnos porque non se vía capaz doutros 3 longos máis; eu tamén notábame canso logo de ter que escalar coa mochila e a pelexa co rozamento da corda deste último tramo, así que, como a cordada que nos seguía xa se dera a volta un par de longos antes, decidimos -con fondo pesadume pola miña parte…- rapelar.

Pero ó tira-las cordas foi cando nos decatamos do desplomada que resultaba a parede: ó mirar cara abaixo viamos como as cordas colgaban do aire sen toca-la rocha en todo o seu percorrido, e aí, nun exceso de confianza, cometín un erro que -como mínimo- puido ternos feito perder moito tempo. Nunca antes rapelara varios longos desplomados, pero sabía que o método para facelo consiste en ir metendo seguros intermedios a medida que se descende para asegurar que en calquera intre se poida un achegar á parede; sen embargo, ocurriúseme que se non o facía así, podería balancearme coma se estivese nun columpio e así… ¡craso erro! :-(

Está claro que non era nin o lugar nin o intre máis axeitado para inventar nada, pero sempre podo aducir que estaba hipóxico debido a altitude na que nos atopabamos. ;-)  O caso é que cando cheguei a altura do gran bloque da R6, tentei bambearme para achegarme a el e logo de varios minutos de só conseguir xirar sobre min mesmo coma unha buxaina, empecei a pensar que menuda metedura de pata acababa de ter e a buscar alternativas: montar un pedal e ascender penosamente uns 30 m polas cordas -uffff…-, chamar ó 112 -non facía moito desque lera un artigo sobre uns sendeiristas que a metade dunha ruta, como se sentiron algo cansados decidiran chamar para que os rescataran, para evitarse o pateo que lles restaba…-, deixarnos morrer pendurados das cordas -na miña fantasiosa mente aparecía a mítica imaxe do corpo de Toni Kurz colgando do extremo da súa corda no Eiger…-.

Como ningunha desas opcións me convenceu, optei por recoller algo da corda por debaixo miña e tentar laza-la pilastra da reunión, así que imbuirme do espíritu de John Wayne e logo dunhas tentativas falladas, conseguín rodea-lo bloque cunha das cordas e arrimarme á reunión tirando dela.

No seguinte rápel non se vía ben se as cordas chegaban ata a zona de maleza da parte superior do contraforte polo que discorrían os dous primeiros longos, así que fun baixando uns metros a saltos ata que comprobei, aliviado, que era posible chegar sen problemas a unha vira un pouco máis arriba de onde se atopaba a R2. Aquí vin un tinglado de reunión que aproveitamos para rapela-los últimos metros que nos separaban da zona de arbustos pola que xa baixamos camiñando ata os cordinos que conformaban a R1, dende onde fixemos un último rápel polo contraforte ata o inicio da vía. Pero cando estabamos celebrando que apurando un pouco poderíamos chegar a tempo para colle-lo último autobús -o das 22h.- que sairía da Pradera, a corda… ¡*^¨$%&@=+…! E claro, entre que subín a desengancha-la e volvín a baixar, a nosa marxe de tempo esvaeuse e, pese a que baixamos todo o a présa que puidemos (coido que tardamos pouco máis de 40 minutos en descender pola senda), só chegamos a tempo de ver como nos cruzabamos co autobús de baixada na estrada a apenas 300 m. da parada… ¡*^¨$%&@=+…!

Pero non vos lamentedes coa nosa sorte, eh; ó final zafamos grazas a que un coche do Parque subiu a buscar a unha familia que debido á lesión dun dos seus membros non chegou a tempo para o bus: unha de cal… e outra de area… :-)

Sendeirismo.

En vista de que a escalada facíasenos demasiado grande para nós, adicámonos a percorrer algunhas das moitas rutas de sendeirismo que hai pola zona.

Empezamos pola cómoda senda que nun par horas une Torla coa Pradera por Turieto Bajo. Ademais de evita-lo paso pola estrada, é interesante coñecer por se un día pérdese o autobús de regreso.

Tamén fixemos un par de rutas para coñece-lo camiño de descenso a usar no caso de escalar vías no Tozal de Mallo e no Espolón del Gallinero. Para o primeiro caso, hai que segui-la ruta que sae dende a Casa Olibán, perto da Pradera, e ascender polas Clavijas de Salaróns ó Circo de Carriata (as Clavijas, pódense evitar indo pola próxima Fajeta). Este percorrido utilízase tamén no descenso das escaladas en Salarón, Pared Concava e Libro Abierto.

En canto ó resto de sectores do Espolón del Gallinero hai unha travesía, con pasos delicados por pedreiras que vai pola parte superior dos pilares destas paredes, e que leva ás Clavijas de Cotatuero e dende aí a senda xa é evidente ata a Pradera.

Faja Racón pódese utilizar para un percorrido circular que dende a Pradera permite uni-lo Circo de Carriata co de Cotatuero, bordeando as paredes do Gallinero; nós fixémolo un día logo dunha tentativa fallida de escalar unha vía chamada No Hay Quinto Pino na Pared del Libro Abierto, na que logo de ascender 3 selváticos longos nos que nada cadraba cos croquis, atopámonos con cara de parvos no que resultaba se-lo auténtico pé de vía… :-)

Unha longa ruta que non se fai moito, sobre todo porque está bastante mal sinalizada (xa teño un escrito preparado para enviar á federación aragonesa cos lugares onde deberían mellora-las indicacións), é o Circuito del Cebollar por Articafiasta. Nós perdémonos e rematamos baixando por un barranco ata o seu remate nun precipicio, onde tivemos que recuar ata que atopamos de novo a senda correcta (unhas 5 horas máis tarde…).

Por último, outra longa e interesante senda é a combinación da que sae dende o Puente de la Glera pasa pola Ermita de Santa Ana e un pouco antes de acada-la Punta Acuta enlaza coa Faja de Pelay dende onde se continúa ata a fervenza Cola de Caballo no Circo de Soaso e proséguese por xunto ó río Arazas ata a Pradera pola senda máis frecuentada do val.

Sur Directa e vía de los Llastrales, Peña Santa de Castilla, 12 e 13 de xullo de 2014.

O Peña Santa de Castilla é, probablemente, a montaña de Picos de Europa que esixe un maior compromiso e representa coma ningunha outra a esencia alpina. As súas longas aproximacións, tanto dende Vegabaño como dende Soto de Valdeón, a inexistencia dun refuxio gardado na súa base (só unha minúscula construción con apenas 8 apertadas prazas en Vega Huerta), e a soidade propician o ambiente axeitado para unha auténtica experiencia alpina.

Xa pasara ano e pico desque Víctor propuxera que escalaramo-la Sur Directa do Peña Santa de Castilla, e daquela eu amosárame reticente porque, dada a miña “velocidade escalatoria de cruceiro”, parecíame que percorre-los seus 12 ou 13 longos no día, podería ser un problema, sobre todo considerando o seu longo descenso. Pero fai uns días, Víctor plantexou o proxecto introducindo un notable cambio: -¿e se o facemos cun vivac en parede?- Deste xeito a velocidade non debera de ser un problema, xa que ó dividi-la escalada en dúas xornadas, deberamos ter tempo de abondo e ademais, probaríamo-la sensación de pasar unha noite no medio dunha parede, aproveitando que o seu neveiro colgado proporciona un lugar “ideal” para o vivac.

Pola contra, isto obrigaríanos a ter que escalar con mochilas cargadas con saco, esterilla, funda de vivac, roupa de abrigo e comida extra, así como un fornelo para obter auga; o que ralentizaría e dificultaría a nosa escalada. En todo caso sería unha nova experiencia á que finalmente, ademais do promotor, Víctor, apuntámonos Chicho, Antón, Mundi e eu.

Outra idea que nos parecía interesante era de localiza-la Vía de los Llastrales (tamén chamada Vía de las Llambrialinas), que pódese utilizar como un xeito máis rápido de descender do Peña Santa, evitando ter que dar toda a volta pola Forcadona. Así que o noso plan incluía, ascender pola mañá a citada vía para coñece-la e sinala-la con fitos, inmediatamente descender ata a cara Sur e subir algo tarde os primeiros 5 longos da Sur Directa, que nos deixarían no neveiro colgado, para vivaquear nel; logo, ó día seguinte teríamos que completa-lo resto da escalada e descender ata Vega Huerta onde, dependendo do tarde que fose, decidiríamos entre pasa-la noite no seu refuxio ou baixar xa ata un albergue en Soto de Sajambre.

A nosa principal incógnita, aparte de non saber como pasaríamo-lo vivac en parede e o que suporía ter que escalar con moito peso nas mochilas, era en que condicións de neve ou xeo se atoparían a Canal del Perro, o neveiro colgado e o tramo da cara Norte do Peña Santa que teríamos que percorrer para o descenso, porque dilo dependía que necesitásemos levar botas ríxidas, piolet ou, incluso crampóns. Afortunadamente, na aproximación a Vega Huerta xa non quedaba neve e durante a nosa exploración da Vía de los Llastrales, puidemos comprobar que tampouco había neve nin xeo no seu percorrido nin no tramo superior da cara Norte, o que permitiríanos escalar cun calzado máis lixeiro -alomenos ós que o levabamos- e non ter que cargar co piolet.

Por último, tiñamos dúbidas ó respecto de se nos daría tempo a descender do Peña Santa e regresar ás nosas casas o mesmo día, xa que iso requiriría de fosemos suficientemente rápidos. Sen embargo, ó final, logo de descender do cume só tivemos tempo para baixar ata Soto de Sajambre (a onde chegamos ás 12 da noite) para pasa-la noite no Hostal Peña Santa , grazas a que Maite reservouno-la cea (¡que rica estaba!) e praza no seu albergue (durmir costounos 10€, cear 11€ e almorzar 3’5€).

 

A aproximación.
Ó final do pobo leonés de Soto de Sajambre a estrada divídese en dúas pistas, debendo de tomar co coche a que sae cara á dereita. Por ela percórrense lentamente uns 6 quilómetros ata un pequeno aparcadoiro xunto a un portal no que se indica que non se pode circular maís.

Un par de quilómetros máis de pateo pola pista achégannos ata a Majada de Vegabaño na que, ós poucos metros de empezar a atravesa-la pradeira xa se pode ve-lo refuxio ó final do prado. Non é necesario pasar polo refuxio, polo que proséguese polo lado esquerdo arrodeando o valado de madeira que baixa cara ó río Dobra, chegando á ponte polo que o atravesamos en apenas media hora de marcha.

O camiño segue sinalado con fitos por un bosque de faias e carballos que ascende pola coñecida como Cuesta Fría, pasando polo famoso Roblón de la Cuesta Fría e, pouco despois, por xunto a un pequeno manantial que xurde do chan. Rematado o bosque, a senda continúa remontando entre a matogueira ata a golada coñecida como Horcada de Salambre, e o Collado del Frade, dende o que se divisa ó fondo da outra vertente o ben conservado Refugio del Frade (ata aquí tárdanse unhas dúas horas). O noso camiño, sen embargo, non precisa baixar ate o refuxio, senón que continúa ata o final da loma, xirando á esquerda cara á Canal del Perro (non hai que despistarse porque o camiño divídese un pouco antes para descender polo lado dereito cara á fonte do Frade, e nós non queremos ir aló, claro).

Súbese a forte pendente ata acada-la máxima altura do noso percorrido no Collado del Burro, dende o que xa se pode ver perfectamente a cara Sur do Peña Santa de Castilla. Dende aquí xa só resta segui-lo chamado Camino del Burro, unha ruta ben marcada con fitos pola chaira de pedra que, aínda que longo, vai mantendo a cota, polo que xa non quedan máis costas ata o descenso final para chegar a Vega Huerta. En total, acada-lo refuxio dende onde deixamo-lo coche leva algo menos de catro horas.
En Vega Huerta, ademais do pequeno refuxio non gardado con capacidade para unhas oito persoas (en realidade hai 4 liteiras de cemento, pero son suficientemente anchas como para que durman dúas persoas en cada unha delas), preto dunha boa fonte cun par de maseiras (a principios de verán pode estar cuberta pola neve), hai tamén unha cova a uns douscentos metros por enriba da pradeira, e xunto ó camiño polo que chegamos que pode acoller outras cinco ou seis persoas, e é posible monta-la tenda preto do refuxio, aínda que hai que ter coidado coas vacas que pacen polo lugar e que poden rompelas.

 

Sur Directa,  (D sup, V+, 680 m.).

1ª ascensión:

Florencio Fuentes, José González Folliot “Pepín” e Antonio Rojas, o 19 de agosto de 1947. A saída actual dos longos da rampa de canalizos foi aberta por Teógenes Díaz e Carletto Ré o 13 de agosto de 1952.

Resumo:

Inmellorable rocha nunha gran vía.

Vivac inolvidable nunha noite de lúa chea baixo un ceo límpido sen unha mínima brisa…

O volume e peso das mochilas dificultaron moito a escalada.

Unha cordada de madrileños que empezou a escalada o Domingo pola mañá, fixo a metade da escalada no tempo en que nos fixemos 2 longos! Colléronnos cando empezabamo-los 4 longos da rampa de canalizos e como dende aí xa non había un lugar por onde puideran adiantarnos con facilidade, tiveron que “sufrir” o noso ritmo ata o cume… ¡Unha aperta para eles!

¡Hai que prestar moita atención ó perigoso e delicado descenso dende o cume ata a Brecha Norte! Dende aí xa continuamos descendendo -tamén con moito coidado- pola Vía de los Llastrales.

Percorrido e dificultade:

IV, V+, II+, IV+, V, II, III, V, II+, IV, IV, IV- e V. Son 13 longos completamente protexibles con friends e fisureiros ata o nº 3 de Camalot.

Dende o refuxio de Vega Huerta acádase o pé de vía nunha media hora seguindo un camiño sinalizado con fitos e que remata nunha incómoda pedreira por riba da cal, unha fácil trepada de III por terrazas e placas sitúanos nunha cómoda repisa baixo un característico gran bloque triangular, que oculta no seu lateral dereito a fenda do primeiro longo. Dende lonxe pódese usar como referencia unha gran fenda horizontal cun teito á súa dereita, situada xusto un pouco á dereita da vertical da Aguja José del Prado.

SUR DIRECTA DE PEÑA SANTA DE CASTILLA croquis de atate.info
L1. IV, 40 m.
Dende a placa inclinada na base da vía comeza o longo polo diedro da esquerda que vaise convertindo en cheminea e que rematamos polo seu lateral esquerdo ata monta-la reunión, algo por baixo dun novo diedro, nunha pequena ponte de rocha reforzable.

L2. V+, 40 m.
Dende aquí hai 3 opcións: busca-la canle á esquerda do espolón que temos enriba noso (IV+), ataca-lo citado espolón (V), ou , como fixemos nós, polo diedro-cheminea da dereita do espolón (V+). A reunión faise nunha ampla e cómoda repisa aproveitando unha ponte de rocha.

L3. III+, 35 m.
Trepada por placas e gradas ata chegar a unha cómoda terraza na que monta-la reunión ó pé dun muro e algo por baixo unha cheminea no centro dese muro. Reunión cómoda nun par de pontes de rocha.

L4. IV+, 35 m.
Iníciase por placa, séguese pola cheminea e remátase camiñando facilmente cara un muro sobre unha cómoda grada, baixo unha fenda na que móntase a reunión cun par de pontes de rocha reforzables.

L5. V, 50 m.
Pódese evita-la fenda ascendendo polo lado esquerdo do espolón que a conforma (IV+), ou atacarlle de fronte (V/V+), que foi a opción que nós escollemos. Os últimos metros do longo nos depositan facilmente no neveiro central. Reunión en ponte de rocha a proba de bombas.


L6. II. 80 m.
Ascenso fácil por pedreira ou neveiro (segundo a estación) primeiro e logo por terreo fácil, pola parte esquerda do neveiro e por embaixo da Aguja José del Prado ata a base dun diedro tumbado, pegado á parede.

L7. III. 50 m.
Pódese ascender polo diedro-canle (rocha algo descomposta), ou pola rocha algo máis á súa dereita, ata que remate nunha pequena terraza chan, puidendo monta-la reunión nun par de cravos reforzables. Dende aí só restan uns fáciles 20 metros cáseque horizontais, que xa se poden facer camiñando, para chegar ó pé dunha evidente cheminea na que empeza o seguinte longo. Na base da cheminea hai unha gran profunda cavidade.

L8. V. 35 m.
Pódese percorre-la cheminea ata o seu final (nós perdimos unha chea de tempo por culpa do meu capricho de pasar por ela coa mochila, e resultou que non collía…), ou pódese optar por ascender por ela un pouco ata atopar un cravo e, dende aí, saírse en travesía pola dereita para evita-la parte final e seguir polo espolón (esta opción é algo máis fácil) ata monta-la reunión nunha repisa pedregosa, lazando algún bloque.

L9. III+. 55 m.
Proséguese primeiro camiñando e logo trepando polo promontorio, con algo de tendencia á dereita en dirección a un gran bloque adosado que oculta o comezo das rampas de canalizos dos seguintes longos (ata aquí debe haber uns 35 m. e faise trepando sen dificultade). Dende a terraza da base do bloque trépase, ben pola súa fenda do lado esquerdo ou ben polo bordo da mesma ata, dende a súa parte superior, destrepar uns 5 metros á base da rampa de canalizos. Todo este tramo fixémolo desencordados porque non parecía difícil e así evitamos problemas por mor do rozamento das cordas nun tramo tan sinuoso. Móntase reunión lazando un bloque de rocha e aproveitando un cravo ó seu carón.

L10. IV. 40 m.
Ascéndese rectos coma tiros polos canalizos, ata montar reunión nunha repisa cunha ponte de rocha.

L11. IV. 45 m.
Outra tirada polos canalizos, supera un primeiro muro e logo, búscase o itinerario máis fácil, polos canalizos algo máis á dereita da vertical da nosa reunión de partida. Superado este segundo muro, a reunión móntase nunha dobre ponte de rocha sobre unha cómoda repisa, uns 8 metros por riba dun cravo que se atopa noutra repisa previa.

L12. IV-. 45 m.
Empézase novamente polos canalizos, pero desviándose cara á canle da base da parede da nosa esquerda resulta máis fácil progresar ata acada-la reunión de 3 cravos unidos cunha cinta xusto por embaixo dun pequeno desplome e un par de visibles fendas, nunha repisa inclinada.

L13. V. 50 m.
Dende este punto non é evidente por onde discorre o último longo xa que este vai polo lado dereito da nosa posición en vez de por algunha das dúas fendas que son visibles por riba nosa, e que deben ser bastante máis difíciles que a ruta que nós seguiremos. Saímos da reunión facendo unha travesía duns 6 m. totalmente horizontais cara á dereita, ata atoparnos cunha ponte de rocha con cordino á altura dos nosos pés. Dende aí seguimos xa rectos cara arriba polos canalizos polos que ascenderemos cara a unha orella, situada a uns 10 m. por riba, a partir da cal o escalador desaparece da vista do asegurador. Este primeiro tramo resulta o máis difícil de protexer, pero coido que había ata 3 pontes de rocha con cordinos finos no seu percorrido; a partir de aí, a dificultade baixa algo ata monta-la reunión final no chan, a poucos metros do vértice xeodésico do cume do Peña Santa.

 

Data:

12/06/2014 e 13/06/2014.

Cordadas:

Chicho e Antón.

Víctor Mundi e eu.

Lonxitude/Desnivel:

680 m. 13 longos.

Descenso:

Dende o cume débese destrepar seguindo unhas manchas de pintura amarela (xa tan desgastadas que moitas delas nin se ven) e algúns fitos, para baixar pola cara Norte ata a Brecha Norte. Dende aí, báixase ata onde empeza o primeiro rápel da Canal Estrecha, e logo pola Vía de los Llastrales ata Vega Huerta.

Material necesario:

2 cordas de uso en doble (60 m. c/u), unhas quince cintas exprés, un par de xogos de friends ata o nº 3 de Camalot e un bo xogo de empotradores.

Croquis e descrición:

 

 

Vía de los Llastrales, o de los Llambriales (AD-, IV-, 300 m.).

Esta vía, tamén coñecida como de los Llambriales foi o itinerario seguido polos primeiros que acadaron o cume do Peña Santa, o 4 de agosto de 1892, Paul Labrouche, François Bernard Salles (guía de Gavarnie) e Vicente Marcos (Vicentón), veciño de Soto de Valdeón. Pódese ascender por ela nunha trepada con algún paso delicado sen usa-la corda, pero para o seu descenso utilízanse dúas instalacións de rápel, cáseque xuntas, que aseguran os tramos máis complicados, unha xusto por riba e outra á altura dunha caracteristica cova que serve de referencia do itinerario, pola vertente que da ó Jou Santo, na cara Norte do Peña Santa .

Na parte occidental da parede sur do Peña Santa aprécianse dúas liñas diagonais, unha que ascende ata a base da Aguja del Gato, facilmente identificable porque a sú forma semella o perfil da cabeza deste animal, e outro algo máis á dereita, e paralela a aquela, que comunica coa Horcada Alta de los Llambriales; a vía discurre pola cara Sur seguindo aproximadamente esta segunda diagonal. Dende a parte inferior da parede, iníciase a ascensión na Horcada Baja de los Llambriales cunhas fáciles primeras trepadas, que levan ata unha canle e posteriores pendentes polas que ascçendese buscando o mellor camiño ata á golada que comunica coa Horcada Alta de los Llambriales, unha cómoda plataforma dende a que xa se pode ver unha canle de pedra solta que pola outra vertente comunica co Jou Santo.  Ata aquí, é posible chegar en apenas unha hora dende a Horcada Baja de los Llambriales, aínda que escasean os fitos.


Percórrense uns 150 m. descendendo pola canle que baixa pola cara Norte cara á parte superior do Neverón (recibe este nome un campo de neve permanente que se forma entre o Peña Santa e a Torre del Torco, e que vai dende o Jou Santu ata La Forcadona). A canle ten un contraforte rochoso que no lado dereito corta o paso cara a ese lado, pero que na súa parte inferior desaparece e permite o paso para iniciar unha travesía cara a ese lado que nos deixa en terreo aberto e con vistas a varias zonas de llambrías entre as que pronto xa se poderá observar, ó lonxe, unha característica oquedade de forma diagonal cara á que nos encamiñaremos. Superadas as llambrías da oquedade, hai unha instalación de rápel (espit e 2 cravos, cun cordino e maillón) que permitirá descender á volta de forma máis segura este tramo, cunha soa corda de 60 m., e que está situada na parte inferior da plataforma xunto a unha cova, ó lado dun pequeno muro que superaremos para continuar ascendendo uns 80 m. por unha canle. Na parte superior desta canle, un par de parabolts cunha anela de rapelar facilitarán o retorno (recomendable usar dúas cordas de 60 m., xa que cunha soa corda é preciso destrepar aínda un tramo bastante delicado). Ó remate da canle é preciso realizar unha delicada travesía á esquerda, xusto por riba da instalación de rápel comentada, para situarnos xa con vistas á Canal Estrecha, cara á que continuaremos nun curto tramo descendente por unha vira que nos situará na ampla plataforma inclinada na que se sitúa a primeira instalación dos rápeles de descenso da Canal Estrecha.


Dende este punto no que se xunta a Vía de los Llastrales coa Canal Estrecha, pódese continuar cara ó cume do Peña Santa seguindo a ruta normal. A nós levounos 2 horas, en total, chegar ata a confluencia de ambas vías, dende a Horcada Baja de los Llambriales, e algo máis de hora e media descender polo mesmo camiño.

Se se pretende utilizar esta ruta para o descenso é importante saber que a vira pola que se pasa dende a Canal Estrecha á Vía de los Llambriales está á mesma altura que a primeira instalación de rápel da cheminea final da Canal Estrecha, na plataforma inclinada á que se chega baixando apenas uns 50 m. dende a Brecha Norte. Nós atopamos algúns fitos en todo o percorrido, pero non demasiados, así que colocamos algúns máis que esperamos faciliten o seguimento da ruta a posteriores montañeiros/as.

Croquis:

 

Galayos (Gredos, Ávila), 7 e 8 de xuño de 2014.

No macizo central de Gredos (na provincia de Ávila), atópase un dos lugares de escalada clásica máis coñecido de España chamado Galayos ou El Galayar, no que as murallas e agullas graníticas que o conforman, ofrecen un ambiente e terreo para a escalada de autoprotección ideal. Longas fendas, chemineas e diedros a esgalla ofrecen infinitas rutas nas que fisureiros e friends encaixan tan perfectamente que parecera que foran inventados para este prodixioso lugar.

Eu nunca estivera nos Galayos, así que cando Víctor e Alfonso me contaron a súa intención de achegarse aló unha fin de semana, a envexa corroíame ante a imposibilidade de poder apuntarme á viaxe por mor do moito choio que tiña nesas datas. Pero dado que non quería perderme esta oportunidade, de inmediato empecei a argallar como podería organizarme e finalmente, a costa de renunciar a algunhas horas de sono e de anticipar moito traballo… O caso é que acabei recollendo o Venres a Víctor en Arenas de San Pedro (Alfonso tivo que renunciar á viaxe por motivos laborais) e, xa xuntos, achegámonos a Guisando para deixa-lo coche na plataforma de Nogal del Barranco. Un parque forestal no que remata a estrada e ademais dalgunhas prazas de aparcadoiro, hai unha fonte e un refuxio aberto (coido que debe ser da garda do parque pero non o utilizan) no que habitualmente vivaquéase no seu soportal ou incluso no seu interior (a porta non se pecha).

Tiñamos reservada praza no refuxio Victory, situado en pleno Galayar, e ó que se chega en pouco menos de 2 horas dende o aparcadoiro seguindo un camiño empedrado que nalgún momento transfórmase en senda e que pasa por un par de fontes (a de Macario, a metade de camiño aproximadamente) antes de pasar ó tramo de maior pendente coñecido como La Apretura, que nos leva ó pequeno edificio que nos acollerá durante un par de días.

Tarifas do Refugio VictoryO refuxio está ó carón dunha fonte da que se acumula a auga nun bidón, ó que se conecta unha tubería da que obte-la auga cun grifo, instalado nun fregadeiro de cociña situado xunto ó mesmo cauce do afloramento. Conta con 8 ou 9 prazas no faiado que pódense incrementar, en caso de necesidade, con outras 8 prazas máis no nivel inferior, se se apartan as mesas e bancadas da estancia. Durante o inverno o refuxio non conta con garda pero está a disposición dos poucas persoas que se atreven a desafia-las súas neves. O resto do ano xa conta con garda e é necesario reservar praza xa que, segundo nos contou Pablo “Palan”, un dos seus gardas, durante os meses de verán está sempre cheo e poden pasar por el 80 ou 90 persoas diariamente, entre escaladores que enchen as torres e paredes de enfronte por todas partes e sendeiristas que se achegan tanto ó propio Galayar, como o cercano mirador de La Mira.

En Guisando hai un camping, ademais doutros aloxamentos, bares restaurantes e tendas de alimentación, pero é unha poboación moi pequena, polo que se se precisan outros servizos, como caixeiros ou comercios, hai que ir á turística vila de Arenas de San Pedro.

Galayos_miniguía_DesnivelCroquis:

La Gran Fisura, Punta Margarita (6a, 50 m.).

Galayos - LaGranFisura_PuntaMargaritaO día amenceu húmido, con algo de vento e cuberto dunha néboa que ocultaba as agullas do Galayar, logo dunha noite na que chovera algo, así que erguémonos sen presa e agardamos a que mellorase o tempo para decidir cal sería o noso primeiro obxectivo.

Víctor, que xa estivera nun par de ocasións pola zona, propuxo que, dado que o tempo non era propicio, fixeramos unha vía curta coa que ir entrando en ambiente e pasa-lo tempo namentres este non melloraba.

O itinerario escollido na Punta Margarita (á esquerda do Torreón), non debe chegar ós 60 metros polo que somentes ten dous longos, pero primeiro o frío e logo un intermitente orballo, non nos permitiron disfrutar dunha vía que noutras condicións sería moi recomendable.

1ª ascensión:

Pedro Mejías, Manuel Oronoz e Carlos Soria en 1969.

Resumo:
A vía non ten perda xa que a fenda que a percorre de arriba a abaixo faina evidente. O tempo era malo, así que pasamos bastante frío e tivemos que escalar con forro polar e chuvasqueiro; ás veces incluso facían falta as luvas porque os dedos quedábansenos tesos co frío, coma se estiveramos escalando en xeo…

Percorrido e dificultade:
6a e V+. Son 2 longos completamente protexibles con friends e fisureiros ata o nº 3 de Camalot. Hai 4 ou 5 cravos en toda a ruta.

L1. 6a, 25m. Súbese recto cara un pequeno desplome que da paso a unha curta cheminea que acaba estreitándose para convertirse na fenda rectilínea que destaca na parede dende o lonxe. Nós montamos reunión nun bloque algo solto xunto a un cravo -tamén pouco fiable-, pero pode que houbese sido mellor face-lo nunha pequena plataforma algo máis arriba.

L2. V+, 25m. Séguese recto pola gran fenda ata o seu remate xusto embaixo do penedo somital. Uns 7 metros máis abaixo e á nosa esquerda xa se ve o tinglado para rapelar. Pódese montar reunion embaixo do cumio e logo ascender facilmente, pero con coidado no destrepe, os 3 metros que nos separan do punto máis alto.

Data:
07/06/2014.

Cordada:

Víctor e eu.

Lonxitude/Desnivel:

50 m. 2 longos.

Descenso:

Hai dous rápeles con parabolts, na canle-diedro da vertente da nosa esquerda, que nos deixan na base da agulla.

Material necesario:
2 cordas de uso en doble (60 m. c/u), unha ducia de cintas exprés, un xogo de friends ata o nº 3 de Camalot (un nº 4 pode ser interesante no 2º longo) e empotradores de tamaño pequeno e medio.

 

Sur de la Apretura, Pequeño Galayo (V/V+, 130 m.).

Pequeño Galayo miniguía DesnivelDe regreso do noso primeiro contacto co Galayar, decidimos comer algo e esperar a que mellorase o tempo antes de volver a tentar escalar nada máis. A néboa ía e viña, pero só aparecía o sol no fondo do val, ata que finalmente o ceo despexouse o suficiente como para permitirnos unha nova saída. Como xa pasaban da 6 da tarde, achegámonos ó próximo Pequeño Galayo, no que unha curta e fácil vía permitiríanos remata-lo día dun xeito máis compracente do que o comezaramos.

1ª ascensión:

Agustín faus e José Barroeta, en 1952.

Resumo:
Vía de baixa dificultade  (IV), agás o último longo (V/V+) que non é necesario realizar salvo se se quere facer cume, xa que o descenso faise seguindo uns fitos que hai dende a penúltima reunión.

A aproximación é moi evidente dada a súa proximidade co refuxio (apenas 5 minutos) e para localiza-lo comezo da vía pódese usar como referencia uns visibles vivacs que hay un poco máis abaixo e á esquerda.

Percorrido e dificultade:
IV-, IV, IV, III e V/V+. Son 5 longos completamente protexibles con friends e fisureiros ata o nº 3 de Camalot.

L1. IV-. Súbese por terrazas e un diedro, ata unha ampla repisa baixo unha cheminea e diedro.

L2. IV. Sáese un pouco pola dereita para seguir verticalmente polo camiño máis evidente ata acadar unha nova cómoda repisa baixo uns teitos.

L3. IV. Evítanse os teitos saíndo polo lado esquerdo e cun paso bastante aéreo séguese remontando unha cheminea que nos sitúa nunha nova cómoda terraza.

L4. III. Séguese por un fácil e rectilíneo diedro ata  o seu remate nun ombreiro con grandes bloques baixo o inicio dunha atractiva fenda final que se divide en dous ramais, un máis vertical cara o cumio e outro con tendencia á dereita. A reunión faise baixo estas fendas e xa se pode ver á nosa dereita algún fito que sinala a ruta de descenso destrepando.

L5. V+, 20 m. Pódese escoller entre ataca-la fenda que nos leva en vertical ata o cumio -algo máis difícil- , ou toma-lo ramal da dereita, que tamén acada o cumio pola chamada Placa Rivas. A reunión móntase nun tinglado de rápel baixo o gran bloque polo que facilmente pódese un empoleirar no cume.

Data:

07/06/2014.

Cordada:

Víctor e eu.

Lonxitude/Desnivel:

130 m. 5 longos.

Descenso:

Dende o cumio báixase ata o ombreiro de comezo do último longo, no que uns fitos sinalan a ruta de destrepe por bloques e repisas ata acada-la Canal de Trocha Palomo.

Material necesario:
2 cordas de uso en doble (60 m. c/u), unha ducia de cintas exprés, un xogo de friends ata o nº 3 de Camalot e empotradores de tamaño pequeno e medio.

Travesía da Punta Mª Luísa ó Torreón.

Logo do mal tempo da vespera prevíase un bo día e, afortunadamente, o pronóstico cumpriuse, así que ás 10 da mañá estabamos preparados no arranque dun percorrido no que, ó final, botaríamos todo o día.

A nosa intención era realiza-la escalada da Punta Mª Luísa pola vía do Gran Diedro, tamén coñecida como Diedro Ayuso-Espías, e logo continuar facendo unha travesía que pasase polos cumes da Punta Conchita, Punta Lirios, Punta Innominada e Torreón. Un percorrido que tiña a súa máxima dificultade no famoso diedro do 3º longo da vía pola que ascenderíamos á Punta Mª Luísa, graduado de 6a+ ou de 6b, en diferentes croquis, pero que a nós pareceunos máis difícil do que se lle da :-( .

Como non pensabamos que nos levaría tanto tempo (ó final botamos 10 horas desque empezamos ata que acadamo-lo cume do Torreón), decidimos non levar mochila, o que obrigounos a ir todo o traxecto vestidos co forro e a chaqueta e a só levar un botellín de auga e varias barritas para os dous. Afortunadamente, a maior parte do tempo estivemos á sombra ou deunos algo o aire, así que non o pasamos demasiado mal pola calor nin a sede. Iso si, coma eu tiña a man dereita hinchada coma unha pelota por mor dalgún becho que debera de picarme a véspera, ás veces fíxoseme longa a xornada por mor da dor e cando chegaba a miña quenda de ir por diante… maldita a gaña que tiña… ;-)

Pero a xornada empezou cun primeiro longo de trámite (nós guiámonos por un croquis que sinalaba un ascenso de III ata a primeira reunión, pero posteriormente vin que tamén é posible subir máis directamente, IV+, empezando un dende pouco máis abaixo de onde nós o fixemos), ó que seguiu un segundo longo que pensabamos sería de V, pero que pareceunos notablemente máis duro, o que fíxonos temer que o que nos toparíamos no seguinte tramo podería supera-las nosas “expectativas”… -e así foi!-.

O terceiro longo… superounos… Antes de nada aclararei que eu gradueino de 6c neste artigo, non porque non pense que incluso poida ser aínda máis difícil, senón porque, dado que eu non escalei nin unha decena de 6b (e case todos de deportiva), non me atrevo a sobrecotalo máis: a ver que opinan os que xa o escalaron… O caso é que, desque Víctor arrancou encabezando este longo, tardamos ¡1 hora e media! en volver a xuntarnos na seguinte reunión. O tramo final tivemos que superalo en artificial, porque en libre… -eu ía colgado da corda e nin así lle vín a cor…-.

Arista Maria Luisa-TorreónUn par de longos máis deixáronnos no cumio da Punta Mª Luísa, cunha enganosa perspectiva do que nos quedaba por diante, xa que o noso percorrido quedaba oculto tra-la Punta Conchita, na que víamos como unha cordada ascendía cara ó seu cumio. Por riba dela só podíamos ve-la cara Oeste do prominente Torreón, pero como a nosa ruta ascendía polo diedro da cara Sur do Torreón, tampouco podíamos aproveitar para facernos unha idea do que nos esperaba.

Atravesamo-la brecha para situarnos no cumio Norte e iniciamo-los 30 m. de destrepe por bloques e terrazas (III) ata a golada entre a Punta Mª Luísa e a Punta Conchita. Dende aí ascendimos desencordados directamente por entre fendas e bloques buscando o camiño máis fácil (III+ ou IV, dependendo de se se acerta ou non coa mellor ruta) ata acada-lo noso seguinte cumio, polo que coido que se considera o final da vía Normal Sur.

Do seguinte tramo para acada-la Punta Lirios non lembro nada o que faime supor que debeu de ser un fácil destrepe (II) en dirección ó Torreon para acada-la seguinte brecha, e logo escalamos un longo pola Vía del Diedro (IV) ata chegar ó novo cume, dende onde xa podíanse ver unha maraña de vellos cordinos e cintas para rapelar, situadas uns 8 m. por embaixo, en dirección ó Torreón. Para chegar a eses cordinos hai que destrepar con moito coidado (III+/IV) e logo faise un rápel duns 15 m ata a base da brecha que nos separa da Punta Innominada. Na brecha, cara ó Sur vese un característico gran bloque empotrado fendido horizontalmente pola metade, pero nós trepamos en dirección oposta, cara ó Norte, para situarnos baixo a gran “proa” que conforma o atlético e estreito diedro da Vía de los Polinizadores (IV+). A escalada deste diedro sitúanos no cumio da Punta Innominada, pero non temos moi claro por onde seguir xa que segundo o noso croquis deberíamos de arrodea-la cara Oeste do Torreón que temos en fronte, por unhas viras que non vemos.

Parécenos factible escalar por uns bloques e fendas da parede do Torreón, directamente enfronte nosa para acadar unha prometedora plataforma, así que cun corto rápel (15 m.) situámonos no comezo do nosa última ascensión da xornada. Este longo (IV+) sitúanos nunha terraza xa no lado Sur do Torreón, baixo un novo diedro que escalamos nun curto longo (IV) que nos deixa sobre unha cómoda repisa dende a que xa só nos resta o último longo coincidente co diedro final da vía Sur Clásica do Torreón (V/V+).

Víctor no cume do Torreón. Foto cortesía de https://www.facebook.com/JorgeBarbaPirata

O último longo rematámolo en canto saímos do diedro final, nun tinglado de reunión dende o que xa podemos camiña-los escasos 8 m. sobre a placa que conduce ó estreito cume do Torreón. ¡¡¡¡Impresionante bancada!!!!

Eran as 8 da tarde e un sol radiante non acababa de convencerme de que en calquera momento unha tormenta lanzaría os seus raios contra nós, ou que aparecería un vento furacanado que nos lanzaría parede abaixo… -é o que ten prestar oídos ás historias que contas os “Galayeiros”-, así que namentres Víctor preparaba o rápel pola intimidante cara Norte, eu non movía nin unha orella e só desexaba poñe-lo pé na ampla superficie da Plataforma de las Flores canto antes.

Afortunadamente cun só rápel chegamos ó chan e en menos de media hora, pola Canal del Torreón, xa estabamos organizando o material no refuxio para marchar. Iso si, antes de liscar dimos conta dunha latiña de sardiñas e un cacho de fuet, que acompañados do resto de pan de Lugo que nos quedaba, alomenos tapounos o furado estomacal que nos causou o estar todo o día sen comer.

E rematamo-la xornada baixando, co comezo da noite, ata a Plataforma de Nogal del Barranco, onde durmimos no soportal do refuxio que aló hai, para poder así regresa-lo luns o suficientemente cedo como para, alomenos, tomar unha ducha antes de ir ó traballo: -que unha cousa é andar polo monte e outra leva-lo monte ó choio…-

 

Gran Diedro ou Diedro Ayuso-Espías (ED inf, 6c ou C1, 160 m.).

Gran Diedro AYUSO-ESPÍAS a la Punta María Luisa1ª ascensión:

Antonio Pérez Ayuso e Antonio Espías, o 13 de abril de 1960. En 1980, Manolo Martínez e Marisa M0ntes fixeron a súa primeira escalada en libre.

Resumo:
Vía caracterizada polo sostido diedro do 3º longo, pero da que tampouco hai que subestima-la esixencia dos restantes longos.

Percorrido e dificultade:

IV+ ou III, V+, 6c ou C1, 6a e V+. Son 5 longos completamente protexibles con friends e fisureiros ata o nº 3 de Camalot.

L1. III. Pódese optar por subir por unhas gradas á esquerda do itinierario que se ve no croquis, co que a dificultade non pasa do III (no croquis que nós levabamos, ese era o percorrido sinalado), ou ascender máis directamente dende algo máis abaixo (é o trazado de IV+ que se aprecia na imaxe). A reunión móntase comodamente lazando algún bloque nunha repisa onde comeza o primeiro tramo do gran diedro.

L2. V+. O gran diedro aínda ten apoios e unha fenda ancha de abondo como para que sirva de axeitado prolegómeno para o que nos espera máis arriba. O longo remata nunha moi pequena repisa cun cravo, xusto no punto onde a fenda pola que ascendemos convértese nun perfecto diedro.

L3. 6c ou C1. (Sendo estritos, de facerse en artificial, en realidade é C1 en vez de A1 xa que se durante a escalada non utilizamo-la maza para colocar cravos ou chumbos, é dicir, que só utilizamos sistemas de expansión por levas, empotradores, unlla, cravos ou parabolts xa colocados na rocha, a escalada cualifícase como “limpa” e a gradación represéntase coa C -do inglés clean- seguida do número correspondente). Este é un longo cun diedro-bavaresa duro e mantido, facilmente protexible con friends (é necesario levar tallas medianas repetidas), que no tramo final arrodea un desplome para acada-la repisa da reunión. Ese tramo final é o máis duro, ten un par de cravos protexéndoo e os agarres de pés e mans están bastante esbaradizos. A reunión faise cun par de buriles reforzables en fendas laterais.

L4. 6a. Tirada rectilínea ata un gran bloque que rodeamos con dificultades pola esquerda e que unha vez superado, da paso a unha cómoda plataforma na que monta-la reunión baixo unha cheminea.

L5. V+. Ascéndese pola física cheminea, difícil de protexer, e logo continúase ata unha cómoda repisa entre os bloques cimeiros.

Data:

08/06/2014.

Cordada:

Víctor e eu.

Lonxitude/Desnivel:

160 m. 5 longos.

Descenso:

Atravésase a brecha para situarse no cumio Norte e inícianse os 30 m. de destrepe por bloques e terrazas (III) para acada-la golada visible entre a Punta Mª Luísa e a Punta Conchita. O tinglado do rápel está situado no lado esquerdo, segundo se mira cara ó refuxio. Cun rápel de 60 m. é preciso rematar cun fácil destrepe (II), ou se se prefire, pódese utilizar algunha ancoraxe intermedia para facer dous rápeles.

Material necesario:
2 cordas de uso en doble (60 m. c/u), unha ducia de cintas exprés, un par de xogos de friends ata o nº 3 de Camalot e empotradores de tamaño pequeno e medio (no 3º longo é preciso repetir varios números).

Seguir este blog

Recibe aviso de cada artigo novo no teu correo electrónico.

Únete aos outros 136 segidores